Wiele osób próbuje zmienić swoje życie poprzez zmianę myślenia. Czytamy książki, powtarzamy afirmacje, analizujemy swoje przekonania i staramy się „myśleć pozytywnie”. Często jednak po kilku dniach lub tygodniach wracamy do starych schematów. Dlaczego?
Coraz więcej badań z zakresu neuronauki, psychologii i pracy z ciałem pokazuje, że trwała zmiana rzadko zaczyna się wyłącznie w umyśle. To, jak postrzegamy siebie, innych ludzi i świat, jest silnie związane ze stanem naszego ciała oraz układu nerwowego. Nasze przekonania nie istnieją w próżni – są zakorzenione w biologii.
Dlaczego dwie osoby widzą ten sam świat inaczej?
Wyobraź sobie dwie osoby, które otrzymują tę samą informację zwrotną w pracy. Jedna odbiera ją jako szansę na rozwój, druga jako dowód własnej porażki.
Co sprawia tę różnicę?
Przez lata psychologia skupiała się głównie na procesach poznawczych. Dziś wiemy, że ogromną rolę odgrywa również interocepcja – zdolność odczuwania sygnałów płynących z wnętrza ciała. To właśnie dzięki niej odczuwamy napięcie, spokój, bicie serca, oddech czy emocje. Badania pokazują, że interocepcja jest ściśle związana z emocjami, poczuciem własnego „ja”, podejmowaniem decyzji oraz sposobem interpretowania rzeczywistości. (Nature)
Innymi słowy – zanim coś pomyślimy, nasze ciało już często nadało temu znaczenie.
Układ nerwowy nieustannie przewiduje rzeczywistość
Współczesna neuronauka coraz częściej opisuje mózg jako system przewidujący. Mózg nie tylko odbiera informacje z otoczenia, ale nieustannie zgaduje, co za chwilę się wydarzy, korzystając z wcześniejszych doświadczeń.
Jeżeli przez lata żyliśmy w napięciu, krytyce lub poczuciu zagrożenia, układ nerwowy może nauczyć się interpretować neutralne sytuacje jako niebezpieczne. W efekcie powstają przekonania takie jak:
- „Nie jestem wystarczająco dobra.”
- „Nie można ufać ludziom.”
- „Muszę zasłużyć na miłość.”
- „Świat jest niebezpieczny.”
Choć wydają się myślami, często są one odbiciem stanu organizmu i wzorców zapisanych w układzie nerwowym.
Dlaczego wdzięczność działa?
Przez wiele lat praktyka wdzięczności była traktowana jako proste ćwiczenie rozwojowe. Dziś coraz więcej badań wskazuje, że regularne kierowanie uwagi na pozytywne aspekty życia wpływa na funkcjonowanie mózgu oraz wzmacnia obszary związane z dobrostanem, relacjami społecznymi i poczuciem bezpieczeństwa. Badania neuronaukowe sugerują również, że osoby praktykujące wdzięczność wykazują zmiany w aktywności obszarów mózgu odpowiedzialnych za ocenę wartości doświadczeń i zachowania prospołeczne. (Vox)
Nie chodzi jednak o sztuczne „pozytywne myślenie”.
Wdzięczność działa dlatego, że kieruje uwagę na sygnały bezpieczeństwa. A gdy układ nerwowy zaczyna doświadczać większego bezpieczeństwa, zmienia się sposób interpretowania świata.
To nie świat staje się inny.
To my zaczynamy widzieć go inaczej.
Czy można zmienić przekonania poprzez ciało?
Tak – i właśnie dlatego coraz większą popularność zdobywają podejścia somatyczne.
Przez lata próbowano zmieniać przekonania głównie poprzez rozmowę. Dziś wiemy, że równie ważna jest praca z oddechem, ruchem, napięciem mięśniowym i świadomością ciała.
Badania nad interocepcją pokazują, że zwiększenie zdolności odczuwania sygnałów z wnętrza organizmu wpływa na regulację emocji, poczucie własnej tożsamości i sposób reagowania na stres. (PMC)
Kiedy ciało zaczyna czuć się bezpieczniej:
- łatwiej zauważamy własne potrzeby,
- szybciej regulujemy emocje,
- zmniejsza się poziom chronicznego napięcia,
- rośnie poczucie sprawczości,
- pojawia się większa otwartość na nowe doświadczenia.
A wraz z tym naturalnie zaczynają zmieniać się również przekonania.
Jak praktykować zmianę na poziomie ciała?
Nie potrzeba godzin medytacji ani skomplikowanych technik.
Warto zacząć od prostych praktyk:
1. Codzienna praktyka wdzięczności. Wieczorem zapisz trzy rzeczy, za które jesteś wdzięczna. Ważne, aby nie tylko je wymienić, ale zatrzymać się na chwilę i poczuć je w ciele.
2. Świadomy oddech! Kilka minut spokojnego, wydłużonego wydechu każdego dnia pomaga regulować układ nerwowy i zwiększać poczucie bezpieczeństwa.
3. Ruch – spacer, taniec, rozciąganie czy świadoma praca z ciałem pomagają układowi nerwowemu aktualizować stare wzorce zapisane w organizmie.
4. Zamiast pytać wyłącznie „co myślę?” ,skanuj ciało i zacznij pytać:
- Co teraz czuję w ciele?
- Gdzie jest napięcie?
- Gdzie jest przestrzeń i lekkość?
Zmiana zaczyna się od doświadczenia
Jedną z największych iluzji współczesnego rozwoju osobistego jest przekonanie, że do zmiany wystarczy zrozumienie. Można wiedzieć wszystko o swoich schematach i nadal reagować w ten sam sposób.
Zmiana pojawia się wtedy, gdy ciało doświadcza czegoś nowego: większego bezpieczeństwa, większej obecności, większego kontaktu ze sobą. To właśnie wtedy układ nerwowy zaczyna tworzyć nowe połączenia, a świat stopniowo przestaje być miejscem, którego trzeba się obawiać.
Wdzięczność, oddech, ruch i świadomy kontakt z ciałem nie są więc jedynie dodatkiem do rozwoju osobistego. Są biologiczną drogą do zmiany sposobu, w jaki doświadczamy siebie i rzeczywistości.
